Tái cơ cấu ngành lúa gạo ĐBSCL

Thực hiện thí điểm tạm trữ lúa gạo tại HTX được hỗ trợ lãi suất vai như DN XK. Hỗ trợ 100% kinh phí cho DN để tìm kiếm thị trường, hỗ trợ lãi suất tiền vay có thời hạn từ 2 – 3 năm cho DN để đổi mới dây chuyền công nghệ sản xuất. Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA) phân bố chỉ tiêu thu mua tạm trữ tương xứng với lượng lúa hàng hóa của các tỉnh.

tai-co-cau-nganh-lua-gao-dbscl

Tại hội thảo, ông Lê Đức Thịnh – Phó Cục trưởng Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn cho biết, theo thống kê của Bộ NN & PTNT, ĐBSCL có diện tích canh tác lúa từ 1,6-1,8 triệu ha, có gần 2 triệu hộ sản xuất lúa, diện tích trung bình/hộ chỉ là 0.87 ha/hộ. Gạo ĐBSCL chủ yếu xuất khẩu, chiếm 90% sản lượng cả nước. Tình hình cơ giới hoá sản xuất vẫn khó khăn nhất ở khâu sau thu hoạch (gặt, sấy và bảo quản lúa). Cơ cấu gieo trồng là 45% giống cho lượng gạo thấp (IR 50404, OM 576), 35% giống cho chất lượng gạo trung bình và chỉ 20% giống cho chất lượng gạo cao cấp. Thương lái tham gia vào 90% sản lượng gạo phân phối, lưu thông ở ĐBSCL khiến cho lợi nhuận của người nông dân không đảm bảo 30% dù đã có chính sách mua tạm trữ khi giá thấp.

ĐBSCL có 3 kiểu vùng sinh thái do đó cần định rõ quy trình canh tác cho các vùng sinh thái khác nhau, thúc đẩy sử dụng giống lúa phù hợp với mỗi vùng, xây dựng quy chế phân bổ hạn ngạch XK theo mức độ sản lượng ở mỗi vùng. Chính phủ và UBND các tỉnh, thành phố cần quy định rõ phương thức hợp đồng sản xuất và thương mại lúa gạo ưu tiên và không ưu tiên trong đó ưu tiên 2 loại hình là Hợp đồng bao tiêu sản phẩm và Hợp đồng sản xuất và bao tiêu sản phẩm, không ưu tiên 2 hình thức là Mua bán tại chỗ và Nông dân làm thuê cho DN.

TS. Nguyễn Đỗ Anh Tuấn – Phó Viện trưởng Viện Chính sách và Chiến lược Phát triển nông nghiệp nông thôn đưa ra dự báo XK lúa gạo năm 2014-2015 của Thái Lan sẽ tăng trưởng mạnh để trở lại vị trí số 1 thế giới, XK Việt Nam và Mỹ tăng trưởng nhẹ, Ấn Độ giảm. XK gạo Việt Nam sang Trung Quốc vẫn tăng nhưng tiềm ẩn nhiều nguy cơ, NK của các thị trường truyền thống là Philippines, Malaysia, Indonesia không ổn định. Giá XK có xu hướng giảm nhẹ trong những năm tới. Tỷ trọng XK theo hợp đồng tập trung Chính phủ có xu hướng giảm.

Về định hướng tái cơ cấu ngành lúa gạo ĐBSCL, cần đảm bảo an ninh lương thực quốc gia, nâng cao thu nhập cho người trồng lúa, canh tác bền vững, giảm chi phí sản xuất, giảm ô nhiễm nguồn nước và phát thải khí nhà kính, giảm tổn thất sau thu hoạch, tăng chế biến tinh, sâu và phụ phẩm.

Theo TS. Nguyễn Đỗ Anh Tuấn, các chính sách để tái cơ cấu ngành lúa gạo ĐBSCL bao gồm: Đẩy mạnh gắn kết với DN chế biến XK gạo với nông dân và vùng nguyên liệu; tập trung hỗ trợ cho vùng chuyên canh phục vụ XK; ứng dụng khoa học công nghệ và kĩ thuật tiên tiến để tăng năng suất và giá trị của ngành hàng lúa gạo; thu hút đầu tư nước ngoài vào nông nghiệp; phát triển thị trường XK mới như Nam Mỹ, châu Phi, Trung Đông; tăng sản lượng gạo chất lượng cao XK; đầu tư xây dựng thương hiệu; giảm XK tiểu ngạch, tăng xuất chính ngach.

UBND tỉnh Đồng Tháp kiến nghị một số chính sách để tái cơ cấu ngành lúa gạo của ĐBSCL như: Thực hiện thí điểm tăng quy mô diện tích đất sản xuất nông nghiệp theo hướng cho vay có hỗ trợ 50% lãi suất dài hạn khi tăng diện tích. Trang trại, tổ hợp tác và HTX nông nghiệp có đăng ký được tiếp cận hỗ trợ đầu tư như DN theo Nghị định 210/2013/NĐ-CP. Có nhiều chính sách ưu tiên DN tham gia cánh đồng liên kết. Cho phép tỉnh thí điểm cơ chế đối tác công – tư trong phát triển cơ sở hạ tầng nông thôn nằm ngoài Quyết định 71/2010/QĐ-TTg.

Thực hiện thí điểm tạm trữ lúa gạo tại HTX được hỗ trợ lãi suất vai như DN XK. Hỗ trợ 100% kinh phí cho DN để tìm kiếm thị trường, hỗ trợ lãi suất tiền vay có thời hạn từ 2 – 3 năm cho DN để đổi mới dây chuyền công nghệ sản xuất. Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA) phân bố chỉ tiêu thu mua tạm trữ tương xứng với lượng lúa hàng hóa của các tỉnh.

Kiến nghị Chính phủ ưu tiên kinh phí xây dựng và hoàn thiện các công trình thủy lợi đầu mối lớn để vận chuyển nông sản tiêu thụ dễ dàng. Ngoài ra, cần nâng cao năng lực HTX, kêu gọi đầu tư và vốn tín dụng cho DN từ nguồn vốn nước ngoài. Tiếp tục thực hiện Quyết định 62/2013/QĐ-TTg và Quyết định số 68/2013/QĐ-TTg trong Cánh đồng liên kết và Hỗ trợ cơ giới hóa trong nông nghiệp.